ክፍሊ 3 • ወግዓዊ ሲላበስ

መንግስትን ሕጊን ኣብ ኣውስትራሊያ

ስርዓት መንግስቲ ኣውስትራሊያ፣ ግደ ቅዋም፣ ሰለስተ ደረጃታት መንግስቲ፣ ምፍላይ ስልጣን፣ ከምኡውን ስርዓት ሕጊ ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ምፍላጥ።

ኣገደስቲ ሓቅታት ፈተና ንክፍሊ 3

ቅዋም ኣውስትራሊያ ማዕቀፍ መንግስቲ ዝተኽለ ሕጋዊ ሰነድ እዩ።
ቅዋም ብረፈረንደም ጥራይ ድርብ መብዛሕታ ብዝሓትቶ ክቐየር ይኽእል።
ርእሰ ርእሰ ኣውስትራሊያ ንጉስ ቻርልስ ሳልሳይ እዩ፣ ብኣማሓዳሪ ሓፈሻዊ ዝውክል እዩ።
ርእሰ መንግስቲ ቀዳማይ ሚኒስተር እዩ።
እቶም ሰለስተ ደረጃታት መንግስቲ ፈደራላዊ፣ መንግስታዊ/ግዝኣታውን ከባብያውን (ውክልና) እዮም።
ሓሳብ ሕጊ ብኣማሓዳሪ ሓፈሻዊ ክሳብ ዝፌረም (ወግዓዊ ምጽዳቕ) ቢል ተባሂሉ ይጽዋዕ።

1. ቅዋም ኣውስትራሊያን ቅዋም ናይ ምቕያር መስርሕን

ቅዋም ኣውስትራሊያ ነቲ ፈደራላዊ ፓርላማ ዝፈጠረን ንኣውስትራሊያ ንምምሕዳር ማዕቀፍ ዝተኸለ ላዕለዋይ ሕጋዊ ሰነድ እዩ። ኣብ 1 ለካቲት 1901 ተግባራዊ ኰይኑ።

ቅዋም ብኸመይ ይቐየር፡ ድርብ መብዛሕታ

ቅዋም ኣውስትራሊያ ብቀሊሉ ብእዋን ሕጊ ፓርላማ ክቐየር ኣይክእልን። ብሃገራዊ መረጻ ዝፍጸም ረፈረንደም ጥራይ እዩ ክቐየር ዝኽእል። ንኽዕወት፣ ረፈረንደም ድርብ መብዛሕታ ክረክብ ኣለዎ፦

መብዛሕታ ኩሎም መረጽቲ ብሃገር ደረጃ (ካብ 50% ንላዕሊ ኣብ ኩሉ ኣውስትራሊያ)።
መብዛሕታ መረጽቲ ኣብ እንተወሓደ 4 ካብቶም ሽዱሽተ መንግስታት።

2. ርእሰ ሃገር ምስ ርእሰ መንግስቲ

ኣውስትራሊያ ቅዋማዊ ንጉስ ዘለዋ ሃገር እያ። ርእሰ ሃገር ምስ ርእሰ መንግስቲ ከይትደናገር ኣገዳሲ እዩ፦

ርእሰ ሃገር

ንጉስ ቻርልስ ሳልሳይ ንጉስ ኣውስትራሊያ እዩ። ንጉስ ኣብ ዩናይትድ ኪንግደም ስለዝነብር፣ ኣብ ኣውስትራሊያ ብኣማሓዳሪ ሓፈሻዊ ኣብ ፈደራላዊ ደረጃ፣ ከምኡውን ብኣማሓደርቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሽዱሽተ መንግስታት ይውክልዎም። ኣማሓዳሪ ሓፈሻዊ ካብ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ብናጻ ይሰርሕ።

መራሒ መንግስቲ

ቀዳማይ ሚኒስተር መራሒ መንግስቲ ኣውስትራሊያ እዩ። ቀዳማይ ሚኒስተር መራሒ እታ ኣብ ፈደራላዊ መረጻ መብዛሕታ kurs ዝሓዘት ፖለቲካዊ ሰልፊ (ወይ ሕብረት) እዩ።

ናይ መሻርኽቲ ደገፍ

Loading ad...

3. ምፍላይ ስልጣን

ዝኾነ ውחיድ ሰብ ወይ ጉጅለ ፍጹም ስልጣን ከይሕዝ፣ ቅዋም ንምምሕዳር ናብ ሰለስተ ፍሉያት ጨናፍር ይኽፍሎ፦

ኣውዳዲ (ፓርላማ)

ሕግታት ናይ ምግባርን ናይ ምቕያርን ስልጣን ኣለዎ። ብንጉስ (ብኣማሓዳሪ ሓፈሻዊ ዝውክል)፣ ሰኔት፣ ከምኡውን ቤት መረጻ ዝቖመ እዩ።

ፈጻሚ ስራሕ (መንግስቲ)

ሕግታት ኣብ ግብሪ ናይ ምውዓልን ስራሕቲ ህዝቢ ናይ ምምሕዳርን ስልጣን ኣለዎ። ብቀዳማይ ሚኒስተር፣ ሚኒስትራት ቤት ምኽሪን ክፍላትን ዝቖመ እዩ።

ኣቃዒ (ቤት ፍርዲታት)

ሕጊ ናይትርጉምን ናይ ምትግባርን ሕጋዊ ስልጣን ኣለዎ። ብናጻ ዳኛታት ኣብ ቤት ፍርዲታት፣ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣውስትራሊያ ዝምራሕ እዩ።

4. እቶም ሰለስተ ደረጃታት መንግስቲ

ኣውስትራሊያ ሰለስተ ደረጃታት ዝተመርጸ መንግስቲ ኣለዋ። ነፍሲ ወከፍ ደረጃ ንሕብረተሰብ ንምልኣት ፍሉይ ሓላፍነት ኣለዎ፦

ደረጃ መንግስቲ	መራሒ / ኣካል	ቀንዲ ሓላፍነታት
1. ፈደራላዊ (ኮመንወልዝ)	ቀዳማይ ሚኒስተር / ፈደራላዊ ፓርላማ	ምክልኻል፣ ጉዳያት ወጻኢ፣ ስደት፣ ንግዲ፣ ግብሪ፣ ማሕበራዊ ውሕስና (ሰንተልንክ)፣ ሸርፊ፣ ኣገልግሎት ፖስታ።
2. መንግስታውን ግዝኣታውን	ፕሪሚየር (መንግስታት) / ዋና ሚኒስተር (ግዝኣታት)	ህዝባዊ ሆስፒታላትን ጥዕናን፣ ትምህርቲ መንግስቲ፣ ፖሊስ፣ ህዝባዊ መጓዓዝያ፣ መገዲ ሓጺን፣ ዓበይቲ መገድታት፣ ፈልስታት፣ ጸሓይ ኤሌክትሪክ።
3. ከባብያውያን (ቤት ምኽሪታት / ሻይራት)	ሜጀር ወይ ፕረዚደንት ሻይር / ኣባላት ቤት ምኽሪ	ምእካብ ጎሓፍ፣ ከባብያውያን መገድታትን እግሪ መገድታትን፣ ፓርክታትን መጻወትን፣ ከባብያውያን ቤተ መጻሕፍቲ፣ ምዝገባ እንስሳታት፣ ውጥን ከተማ።

5. ፈደራላዊ ፓርላማን ሕግታት ብኸመይ ይዋቀሩን

ፈደራላዊ ፓርላማ ኣብ ካንቤራ ክልተ ክፍልታት (ቢካሜራል) ኣለዎ፦

ቤት መረጻ (ቀጠልያ)

ከምኡውን 'ታሕተዋይ ቤት' ወይ 'ቤተ ሰብ' ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣባላት ፓርላማ ብህዝቢ ብዝተመቓቐለ መገዲ ወኪላት ይዀኑ። እታ ኣብዚ ቤት እዚ መብዛሕታ ዘለዋ ሰልፊ መንግስቲ ትቐውም።

ሰኔት (ቀይሕ)

"ላዕለዋይ ባይቶ" ወይ "ባይቶ መንግስታት" ተባሂሉ'ውን ይጽዋዕ። ካብቶም 6 መንግስታት ነፍስ ወከፍ ካብ ቁጽሪ ህዝቢ ብዘይግደስ 12 ሰናተራት ይመርጻ፣ ነፍስ ወከፍ ግዝኣት ድማ 2 ሰናተራት ይመርጽ (ብጠቕላላ 76 ሰናተራት)። ከም ባይቶ መርመራ ኮይኑ ይሰርሕ።

እርምጃታት ኣብ ምግባር ሓድሽ ሕጊ

1. ሓድሽ ሕጊ ሓሳብ ቢል ተባሂሉ ይጽዋዕ። 2. እቲ ቢል ኣብ ቤት መረጻ ይካትዕን ይምረጽን። 3. እንተሓሊፉ፣ ንምጽናዕ፣ ንክርክርን ንምርጫን ናብ ሰኔት ይኸይድ። 4. ብኽልቲኦም ቤታት እንተሓሊፉ፣ እቲ ቢል ንምጽዳቕ ንኣማሓዳሪ ሓፈሻዊ ይለኣኽ። 5. ብኣማሓዳሪ ሓፈሻዊ ምስ ተፈረመ፣ እቲ ቢል ሕጊ ፓርላማ ይኸውን (ወግዓዊ ሕጊ ኣውስትራሊያ)።

6. ግዴታዊ መረጻን ስርዓት ቤት ፍርድን

ምስጢራዊ ድምጽን ግዴታዊ መረጻን

ምርጫ ንኹሎም ዕድሜኦም 18ን ልዕሊኡን ንዝኾኑ ዜጋታት ኣውስትራሊያ ግዴታዊ እዩ። ምርጫ ብምስጢር ድምጺ ይካየድ፣ እዚ ማለት ድምጽኻ ብፍጹም ስትራተጂካዊ ርእሰ-ርእስኻ እዩ፣ ዝኾነ ሰብ ብኸመይ ከም ዝመረጽካ ንኽትገልጽ ከገደደካ ኣይክእልን።

ናጻ ቤት ፍርዲታትን ፖሊስን

ዳኛታትን ሰብ-መዚ ሕግን ካብ ፓርላማን ፖለቲካዊ ሰባትን ብፍጹም ናጻ እዮም። ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣውስትራሊያ መወዳእታ በደል መደብ ኮይኑ ንቅዋም ይትርጉም። ፖሊስ ሕግታት ይኽትሉ ግን ጥፍኣት ኣይፈርድን ወይ መቕጻዕቲ ኣይውስንን።